Σοφοκλῆς

Ὁ Σοφοκλῆς (~497 – 405 π.Χ.) γεννήθηκε στόν Κολωνό, ἕνα προάστιο τῆς Ἀθήνας ποὺ ὁ ἴδιος ὕμνησε στήν τελευταία του τραγῳδία. Ὁ πατέρας του Σοφίλλος ἦταν εὔπορος βιοτέχνης ὅπλων, καὶ ὁ νέος Σοφοκλῆς ἔλαβε τὴν καλύτερη μόρφωση τῆς ἐποχῆς του — μουσική, χορό, γυμναστικὴ — διακρίθηκε δὲ τόσο ὥστε σὲ ἡλικία 16 ἐτῶν, μετὰ τὴν νίκη στὴ Σαλαμίνα τὸ 480 π.Χ., ὁδήγησε χορὸ νέων ἐφήβων ποὺ ἔψαλαν τόν παιάνα τῆς νίκης.

Πρωτοδιδάχθηκε στὰ Διονύσια τὸ 468 π.Χ., νικῶντας τὸν Αἰσχύλο. Στὴ διάρκεια τῆς μακρᾶς σταδιοδρομίας του ἔγραψε 123 δράματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα σώζονται ἀκέραια ἑπτά: *Αἴας*, *Ἀντιγόνη*, *Τραχίνιαι*, *Οἰδίπους Τύραννος*, *Ἠλέκτρα*, *Φιλοκτήτης*, *Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ*. Νίκησε εἴκοσι τέσσερις φορές στὰ Διονύσια — ποτέ δὲν πῆρε τρίτη θέση. Στὴν ἀρχή ἔπαιξε ὁ ἴδιος ὑποκριτής, ἕως ποὺ ἀδυνάτησε ἡ φωνή του· εἰσήγαγε τὸν τρίτο ὑποκριτή στὴ σκηνή καὶ ἀνέβασε τὸν ἀριθμό τῶν χορευτῶν τοῦ Χοροῦ ἀπό 12 σὲ 15.

Ἐκτός τοῦ θεάτρου, ὑπηρέτησε ὡς ταμίας τῆς ἀθηναϊκῆς συμμαχίας, στρατηγὸς (μαζί μὲ τὸν Περικλῆ) στὸν πόλεμο κατά Σάμου τὸ 441/440 π.Χ., καὶ ἕνας ἀπὸ τοὺς δέκα Πρόβουλους ποὺ διορίστηκαν μετὰ τὴν καταστροφή στὴ Σικελία τὸ 413 π.Χ. Ἦταν ἱερέας τοῦ θεοῦ ἥρωα Ἁλὼν καὶ συμμετεῖχε στὴν εἰσαγωγή τῆς λατρείας τοῦ Ἀσκληπιοῦ στὴν Ἀθήνα.

Ὁ ἀρχαῖος βίος τοῦ Σοφοκλέους τὸν παρουσιάζει χαρισματικό, εὐχάριστο, ἀγαπητό· ὁ Φρύνιχος τὸν ἀποκαλεῖ «μάκαρ Σοφοκλέης». Πέθανε γέρων ~90 ἐτῶν, λέγεται ἐνῶ διάβαζε ἕναν στίχο τῆς *Ἀντιγόνης*. Ὁ γιός του Ἰοφῶν παρουσίασε τὸν *Οἰδίποδα ἐπὶ Κολωνῷ* μετὰ τόν θάνατό του. Στὴν τραγῳδία του πρωτεύει ἡ ἀρχιτεκτονική τῆς πλοκῆς, ἡ ψυχολογική βάθος τῶν προσώπων, ἡ ἤρεμη μεγαλοπρέπεια τοῦ λόγου — ὁ Ἀριστοτέλης στήν *Ποιητική* (1453a) τὸν παίρνει ὡς πρότυπο τοῦ ἥρωα ποὺ πέφτει «δι’ ἁμαρτίαν τινά».