Πλωτῖνος

Ὁ Πλωτῖνος (~204 – 270 μ.Χ.) γεννήθηκε στή Λυκόπολη τῆς Αἰγύπτου καί βρῆκε στά εἴκοσι ὀκτώ του χρόνια τόν δάσκαλο πού ἀναζητοῦσε: τόν Ἀμμώνιο Σακκᾶ στήν Ἀλεξάνδρεια, δίπλα στόν ὁποῖο ἔμεινε ἕντεκα χρόνια. Ἀκολούθησε τήν ἐκστρατεία τοῦ Γορδιανοῦ πρός τήν Περσία ἐλπίζοντας νά γνωρίσει τήν περσική καί τήν ἰνδική σοφία, καί μετά τήν ἀποτυχία της ἐγκαταστάθηκε στή Ρώμη, ὅπου δίδαξε ὥς τό τέλος τῆς ζωῆς του, μέ ἀκροατές συγκλητικούς καί τόν ἴδιο τόν αὐτοκράτορα Γαλλιηνό. Ὁ βιογράφος του Πορφύριος τόν περιγράφει ὡς ἄνθρωπο πού «ντρεπόταν πού εἶχε σῶμα».

Ἄρχισε νά γράφει μόλις στά πενήντα του· ὁ Πορφύριος συγκέντρωσε τίς πραγματεῖες του μετά τόν θάνατό του καί τίς τακτοποίησε σέ ἕξι ὁμάδες τῶν ἐννέα — ἐξ οὗ «Ἐννεάδες»: ἀπό τήν ἠθική καί τόν κόσμο πρός τήν ψυχή, τόν νοῦ καί τό Ἕν. Ἡ διδασκαλία του ξαναδιαβάζει τόν Πλάτωνα ὡς ζωντανό σύστημα: ὅλα ἀπορρέουν ἀπό τό ἄρρητο Ἕν, κατεβαίνουν μέσῳ τοῦ Νοῦ καί τῆς Ψυχῆς ὥς τήν ὕλη, καί ὁ ἄνθρωπος καλεῖται νά ἀνέβει τόν ἴδιο δρόμο ἀνάποδα — ὥς τήν ἕνωση μέ τό Ἕν, πού ὁ ἴδιος, κατά τόν Πορφύριο, ἀξιώθηκε τέσσερις φορές.

Ἀπό τόν Πλωτῖνο πηγάζει ὅλος ὁ νεοπλατωνισμός — Πορφύριος, Ἰάμβλιχος, Πρόκλος — καί μέσῳ τοῦ Αὐγουστίνου καί τοῦ Ψευδο-Διονυσίου ἡ μυστική θεολογία χριστιανικῆς Ἀνατολῆς καί Δύσης. Ἡ σκέψη του ἐπέστρεψε μέ τήν Ἀναγέννηση καί τούς ρομαντικούς, καί παραμένει ἡ μεγαλύτερη σύνθεση τῆς ὕστερης ἀρχαίας φιλοσοφίας.