Ἀριστοτέλης

Ὁ Ἀριστοτέλης (384 – 322 π.Χ.) γεννήθηκε στὰ Στάγειρα τῆς Χαλκιδικῆς. Ὁ πατέρας του Νικόμαχος ἦταν προσωπικός ἰατρός τοῦ βασιλιᾶ Ἀμύντα Γ΄ τῆς Μακεδονίας — ἡ οἰκογένεια κρατοῦσε τήν τέχνη τῆς ἰατρικῆς ἀπὸ γενιὰ σὲ γενιά καὶ διατείνεται καταγωγή ἀπό τόν Ἀσκληπιό. Σὲ ἡλικία 17 ἐτῶν ἦρθε στὴν Ἀθήνα καὶ ἔμπεινε στὴν Ἀκαδημία τοῦ Πλάτωνος, ὅπου ἔμεινε εἴκοσι χρόνια — μαθητής, ἔπειτα διδάσκων, μέχρι τόν θάνατο τοῦ διδασκάλου του τὸ 348/347 π.Χ.

Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Πλάτωνος ἔφυγε ἀπό τὴν Ἀθήνα — ἴσως ἀπογοητευμένος ποὺ τήν Ἀκαδημία διαδέχθηκε ὁ ἀνεψιός τοῦ Πλάτωνος Σπεύσιππος καὶ ὄχι ὁ ἴδιος, ἴσως λόγῳ τοῦ ἀντιμακεδονικοῦ κλίματος στήν πόλη. Ἔμεινε μερικά χρόνια στήν Ἄσσο τῆς Τρωάδας, ἔπειτα στὴ Λέσβο μὲ τόν φίλο του βιολόγο Θεόφραστο, ὅπου ἔκανε τίς πρωτοποριακές παρατηρήσεις του γιά τή θαλάσσια ζωή ποὺ θεμελίωσαν τή βιολογία ὡς ἐπιστήμη.

Τὸ 343 π.Χ. ὁ βασιλιάς Φίλιππος Β΄ τὸν κάλεσε στὴν Πέλλα γιὰ νὰ διδάξει τὸν δεκατριάχρονο γιό του Ἀλέξανδρο — μιὰ διδακτική σχέση ποὺ διήρκεσε μέχρι τὴν ἀνάληψη τοῦ θρόνου ἀπὸ τὸν Ἀλέξανδρο τὸ 336 π.Χ. Στὴν Ἀθήνα ἐπέστρεψε τὸ 335 π.Χ. καὶ ἵδρυσε τὸ δικό του σχολεῖο, τὸ Λύκειον, στοὺς πρόποδες τοῦ Λυκαβηττοῦ. Οἱ μαθητές του ὀνομάστηκαν περιπατητικοί ἐπειδή φιλοσοφοῦσαν περπατῶντας στοὺς διαδρόμους τοῦ σχολείου — τοὺς περιπάτους.

Στὰ δώδεκα χρόνια διδασκαλίας του στὸ Λύκειον συνέθεσε τὰ μεγάλα ἔργα ποὺ σώζονται — *Ὄργανον* (λογική), *Φυσικά*, *Περὶ ψυχῆς*, *Μετὰ τὰ Φυσικά* (τὸ ὂν ᾗ ὂν), *Ἠθικὰ Νικομάχεια*, *Πολιτικά*, *Ποιητική*, *Ρητορική*, καὶ ἕνα τεράστιο σῶμα βιολογικῶν πραγματειῶν. Σχεδόν ὅλα ποὺ σώζονται εἶναι λεκτορικές σημειώσεις γιὰ ἐσωτερική χρήση — οἱ διάλογοι ποὺ ὁ ἴδιος ἐξέδωσε στὸ κοινὸ ἔχουν ὅλοι χαθεῖ. Ὁ Κικέρων, ποὺ τοὺς διάβασε, τοὺς θεωροῦσε «χρυσὸν ποτάμι» γλώσσας — δίπλα τους τὰ σωζόμενα κείμενα εἶναι σύντομα, πυκνά, ἐπιστημονικά.

Μετὰ τόν θάνατο τοῦ Ἀλεξάνδρου τὸ 323 π.Χ., τὸ ἀντιμακεδονικό κλίμα στὴν Ἀθήνα τὸν ἀνάγκασε νὰ φύγει ξανά — «μή πάλι ἁμαρτήσῃ ἡ Ἀθήνα κατὰ φιλοσοφίας», ἐνθυμούμενος τή μοῖρα τοῦ Σωκράτη. Ἔφυγε στὴ Χαλκίδα, στὸ μητρικό σπίτι τῆς οἰκογένειας του, καὶ πέθανε ἕνα χρόνο ἀργότερα. Διαδέχθηκε ὁ Θεόφραστος ὡς σχολάρχης τοῦ Λυκείου.