Κι ὁ ἀφέντης καὶ πατέρας σου τὸν τόπον τοῦ Μορέωςοὐδὲν τὸν εἶχε ἀπὸ τινὰν νὰ τὸν κρατῇ ἀπ᾿ ἐκεῖνον·μόνι ἐκ τὸν Θεὸν κ᾿ ἐκ τὸ σπαθὶ εἶχεν τὴν ἀφεντίαν.Κι ὅσον ἐμεταστάθηκεν ὁ ἀφέντης καὶ πατήρ του,κι ἀφέντεψε ὁ μισὶρ Ντζεφρές, ὁ ἀφέντης κι ἀδελφος σου,κ᾿ ἐκράτησεν τοῦ βασιλέως ἐκείνου τοῦ Ρομπέρτουτὴν θυγάτηρ του, ὅπου ἔστελνεν τοῦ ρόϊ Ραγγοῦ εἰς γυναῖκα,κ᾿ ἐνταῦτα εὐλογήθηκεν καθὼς τὸ ἐξεύρομε ὅλοι.᾿Σ ἀνταμοιβὴν τοῦ βασιλέως, διατὶ ἔσφαλεν πρὸς αὖτον,νὰ ἔχῃ ἀγάπην μετ᾿ αὐτόν, τὸ πρᾶγμα νὰ πραΰνῃ,ἐποίησε τὴν συμβίβασιν κ᾿ ἐγίνη ἄνθρωπός του,ποῦ νὰ κρατῇ τὸν τόπον του ἀπὸ τὸν βασιλέα.Λοιπόν, καθὼς τὸ ἔποικεν ἐτότε ὁ ἀδελφός σουκ᾿ ἐγένετον τοῦ βασιλέως ὁ ἄνθρωπός του λίζιος,οὐδὲν ἠμπόρει ἄλλον κανεῖν ἐκεῖνος νὰ δουλέψῃ,μόνι κι αὐτὸς ὁλοστινὸς εἰς αὖτον νὰ τὸ ποιήσῃ.Λοιπόν, ὡσὰν τὸ ἔποικεν διὰ διάφορόν του ἐκεῖνος,διὰ νὰ πληρώσῃ ὄρεξιν καὶ νὰ ἔχῃ διαφορήσει,οὕτως τὸ ποίησε καὶ ἀρτίως ἐσὺ εἰς τὸν ρόϊ Κάρλον,διὰ νὰ πληρώσῃς ὄρεξιν καὶ νὰ ἔχῃς διαφορήσει.Κ᾿ εἰ μὲν τὸ ποιήσεις, ὡς λαλῶ, ἀπάνω μου τὸ ἐπαίρνω,ὁ ρῆγας μετὰ προθυμίας μετὰ σὲ συγγενέψει».445 Τὸ ἀκούσει το ὁ πρίγκιπας κ᾿ ἐκεῖνοι τῆς βουλῆς του,ὅλοι τὸ ἀγαπήσασιν κ᾿ εἰς σφόδρα τὸ ἐπαινέσαν.Κι ἀφότου ἐδόθη ἡ βουλὴ, καθὼς σὲ τὸ ἀφηγοῦμαι,τὸ πρᾶγμα ἐστερεώθηκεν κ᾿ ἐστάθησαν εἰς αὗτο.Τὸν ἐπίσκοπον τῆς Ὤλενας μετὰ τὸν μισὶρ Πιέρη(τὸ ἐπίκλην του ἦτον ντὲ Βάς, οὕτως τὸν ὠνομάζαν,τὸν ἐκρατοῦσαν φρόνιμον ᾿ς ὅλον τὸν πριγκιπᾶτον),αὐτοὺς ἐκλέξαν νὰ ἀπελθοῦν στὸν ρῆγα ἀποκρισάροι.446 Ὠρθώθησαν κ᾿ ἐπέρασαν ὁλόρθα εἰς τὸ Βροντῆσι·κι ἀφότου ἀποσκάλωσαν, ἄλογα ἀγοράσαν,ὡδέψασιν κι ἀπήλθασιν ἐκεῖ ὅπου ἦτον ὁ ρῆγας.Τὸν ηὗραν στὴν Ἀνάπολιν κ᾿ ἐπροσκυνήσανέ τον·πιττάκια τοῦ ἐβασταίνασιν κ᾿ ἐπροσκομίσανέ τα,τὰ ἐγράφασιν κ᾿ ἐλέγασιν, ὅλα νὰ τοὺς πιστέψῃ,τὰ θέλουσιν ἀφηγηθῆ κ᾿ ἐκ στόματος λαλήσει.Κι ἀφότου ἐπαράλαβεν ὁ ρῆγας τὰ πιττάκιακ᾿ ἐγνώρισεν τὴν δήλωσιν ὅτι νὰ τοὺς πιστέψῃ,ὁρίζει ὁ ρῆγας, κράζουν τους εἰς τόπον κατ᾿ ἰδίας,κι ἄρξετον νὰ τοὺς ἐρωτᾷ τὸ τί θέλουν νὰ εἰποῦσιν.447 Κ᾿ ἐκεῖνοι, ὡς ἦσαν φρόνιμοι, ἀρχίσαν νὰ τοῦλέγουν·λεπτομερῶς τοῦ εἴπασιν τὸ τί ἠθέλαν ἐκεῖσε,τὴν ὄρεξιν τοῦ πρίγκιπος, ἂν θέλῃ ὁ Θεὸς κι ὁ ρῆγαςσυμπεθερειὸν νὰ ποιήσουσιν, τὸ ἕνα νὰ γενοῦσιν.Κι ἀφότου ἀφκράστηκεν καλὰ ὁ ρῆγας τὰ τοῦ εἶπαν,ἀπόκρισιν τοὺς ἔδωκεν· νὰ ἐπάρῃ τὴν βουλὴν τουκ᾿ ἐνταῦτα ποιήσῃ ἀπόκρισιν, ὡς πρέπει καὶ λαχάνει.448 Ἐνταῦτα ὁ ρῆγας ὥρισε, κράζουν τοὺςκεφαλᾶδες,τοὺς πρώτους καὶ καλλιώτερους ὅπου ἦσαν στὴν βουλήντου·λεπτῶς τοὺς ἀφηγήσετον τοῦ πρίγκιπος Μορέως,τὸ τί ἐμήνα κ᾿ ἔγραφεν νὰ ποιήσῃ μετ᾿ ἐκεῖνον.Κ᾿ ἐνταῦτα ἄρχασαν νὰ λαλοῦν κ᾿ ἐπαίρνουν τὴν βουλήν τους·κι ἀφότου ἐσυμβουλεύτησαν εἴπασιν καὶ ἐτοῦτο·νὰ κράξουν κ᾿ ἐρωτήσουσιν τοὺς ἀποκρισαρίουςνὰ μάθωσιν κι ἀκούσωσιν ὅλα τους τὰ κεφάλαια.449 Ἐν τούτῳ τοὺς ἐκράξασιν, ἄρχασαν κ᾿ ἐρωτοῦν τους,ὁ πρίγκιπας γὰρ τοῦ Μορέως, ἐκεῖνος ὁ Γυλιάμος,τὸ πῶς κρατεῖ τὸν τόπον του καὶ ποῖον ἀφέντην ἔχει,καὶ τί τόπος ἔνι ὁ Μορέας καὶ τί ἠμπορεῖ νὰ ἀξιάζῃ;Ἐνταῦτα ἀποκρίθηκεν αὐτὸς ὁ μισὶρ Πιέρης,ὅπου ἔξευρεν κ᾿ ἐγνώριζεν τὰ πάντα τοῦ Μορέως,τὰ πάντα τοῦ ἀφηγήθηκεν ἀπὸ ἀρχῆς εἰς τέλος.Κι ἀφότου ὁ ρῆγας ἤκουσεν ὡσαύτως κ᾿ ἡ βουλή τουτὸ πριγκιπᾶτο τοῦ Μορέως τὸ τί κρατεῖ κι ἀξιάζει,ὅλοι τὸν ἐσυμβούλεψαν νὰ πληρωθῇ τὸ πρᾶγμα,διατὶ εἴδασιν κι ἀπείκασαν ὅτι ἦτον διάφορόν του.Κ᾿ ἐν τούτῳ ὁ ρῆγας ἔστερξεν νὰ πληρωθῇ ἡ βουλή τους·κι ἀφότου ὁ ρῆγας ἔστερξεν συμπεθερία νὰ ποιήσῃμετὰ τὸν πρίγκιπα Μορέως, ἐκεῖνον τὸν Γυλιάμον,ἐπίσκοπον ἐδιόρθωσε καὶ δύο φλαμουριαρίουςκαὶ ἄλλους δύο καβαλλαρίους ὅπου ἦσαν μετ᾿ ἐκεῖνον,ἀποκρισάρους νὰ ἀπελθοῦν στὸν πρίγκιπα Γυλιάμον,νὰ στρέψουσιν ἀπόκρισιν μετὰ τοὺς ἐδικούς τουτὸ θέλημα κι ἀπόκρισιν, τὸ τοῦ μηνᾷ ὁ ρῆγας.Ἐνταῦτα ἐμισσέψασιν κ᾿ ἦλθαν εἰς τὸ Βροντῆσι·τὰ πλευτικὰ ηὑρήκασιν, τὰ ἦσαν ὠρθωμένα.450 Ἐσέβησαν ἀμφότεροι, ἦλθαν εἰς τὴν Κλαρέντσαν,στὴν Ἀνδραβίδα ηὕρασιν τὸν πρίγκιπα Γυλιάμον.Ὁ ἐπίσκοπος τῆς Ὤλενας μετὰ τὸν μισὶρ Πιέρηντὸν πρίγκηπα ἐλάλησαν καὶ μοναξὰ τὸν εἶπαντὰ ὅσα ἐπερίστησαν κ᾿ ἐποίησαν μὲ τὸν ρῆγαν.Καὶ μετὰ ταῦτα, ἐκράξασιν καὶ τοὺς μαντατοφόρους,ὅπου ἦλθασιν μετ᾿ ἐκεινοὺς ἀπὸ τὸν ρῆγαν Κάρλον.Κι ἐνταῦτα ἐσυντύχασιν τὰ εἴχασιν νὰ εἰποῦσινἀπὸ τὸν ρῆγαν Κάρουλον τοῦ πρίγκιπα Μορέως·τὸ πῶς ἀρέσει τοῦ ρηγός, ὀρέγεται καὶ θέλεινὰ πληρωθῇ ἡ συμπεθερία στὰς συμφωνίας ἐκείνας,ὅπου εἴπασιν γὰρ τοῦ ρηγὸς ἐκεῖνοι οἱ ἀποκρισάροι,τοὺς ἔστειλεν ὁ πρίγκιπας ἐτότε εἰς τὸν ρῆγαν,ἤγουν νὰ ἐπάρῃ ὁ πρίγκιπας τὴν θυγατέρα ὅπου εἶχεν,ὅπου ἦτον κληρονόμος του, τὴν ἔλεγαν Ζαμπέα,νὰ ἀπέλθουν στὴν Ἀνάπολιν, νὰ ἐσμίξουν μὲ τὸν ρῆγαν,νὰ εὐλογηθοῦσιν τὰ παιδία, νὰ ἐπάρῃ ὁ υἱὸς τοῦ ρῆγατὴν θυγατέρα, σὲ λαλῶ, τοῦ πρίγκιπα Γυλιάμου,καὶ μετὰ ταῦτα ὁ πρίγκιπας νὰ ποιήσῃ καὶ τὸ ὁμάτζιο,τοῦ νὰ κρατῇ τὸν τόπον του ἀπὸ τὸν ρῆγα Κάρλον.Κι ὡς τὸ ἤκουσεν ὁ πρίγκιπας, μεγάλως τὸἀποδέχτη,μεγάλως γὰρ ἐτίμησεν, δωρήματα ἐδῶκενἐκείνων ὅπου ἤλθασιν ἀποκρισάροι εἰς αὖτον.Καὶ ὤρθωσεν κ᾿ ἐστράφησαν ἐκεῖσε εἰς τὸν ρῆγαντοῦ νὰ στρέψουν ἀπόκρισιν, νὰ τὸν πληροφορέσουν,τὸ πῶς ὁ πρίγκιπας Μορέως, οἱ συμφωνίες τοῦ ἀρέσουνκ᾿ οἰκονομᾶται διὰ νὰ ἐλθῇ τὸ πρᾶγμα νὰ πληρώσουν.Κι ὁ πρίγκιπας ἀπέστειλεν στὸν Εὔριπον εὐθέως,κ᾿ ἠφέρασίν του κάτεργον καλὰ ἀρματωμένον,κ᾿ εἰς τὴν Κλαρέντσαν ὤρθωσεν κι ἄλλο τοῦ ἀρματῶσαν.Οἰκονομήθη ὡς ἔπρεπεν τέτοιου μεγάλου ἀνθρώπου·ἐσέβην εἰς τὰ κάτεργα μετὰ τὴν θυγατήρ του,τὴν ὠνομάζασι ἡ Ζαμπέα, μετὰ τὴν φαμελίαν του,ἐπῆρεν καὶ καβαλλαρίους ὅσους τοῦ ἔκαμναν χρεία,ἐκ τὴν Κλαρέντσα ἐμίσσεψαν, εἰς τὸ Βροντῆσι ἐσῶσαν.Κ ἀφότου ἀπεσκάλωσαν ἐκεῖ εἰς τὸ Βροντῆσι,ἄλογα εὐτὺς ἀγόρασεν καὶ τὴν ὁδὸν ἐπίασεν.Καὶ οὕτως ἀπεσώσασιν ἐκεῖσε εἰς τὸν ρῆγαν,ἤγουν εἰς τὴν Ἀνάπολιν ποῦ ἦτον κατοικία του.452 Ὁ ρῆγας γάρ, ὡς τὸ ἤκουσεν κι ὡς τὸ ἐπληροφορέθη,ὅτι ἔρχετον ὁ πρίγκιπας ἐκεῖ πλησίον τῆς χώρας,ἀτός του ἐκαβαλλίκεψεν, ἐξέβη εἰς ἀπαντήν του.Ἐκεῖ ὅπου τὸν ἀπάντησεν γλυκέα τὸν χαιρετίζει,ἀπὸ τὸ χέρι τὸν κρατεῖ, ὡδεύασιν οἱ δύο·τιμὴν μεγάλην τοῦ ἔποικεν, οἱ πάντες τὸ ἐθαυμάσαν.Καὶ μετ᾿ αὐτὸν ἐπέζεψαν εἰς τοῦ ρηγὸς τὸ ὁσπίτι·ὥρισεν, ἀππλικέψαν τον τιμητικὰ εἰς τὴν χώραν.Ἐκάλεσέ τον νὰ γευτῇ ἐπὶ τῆς αὐρίου μετ᾿ αὖτον·καὶ διὰ τιμὴν τοῦ πρίγκιπος ἐκάλεσεν τοὺς πάνταςὅλους τοὺς εὐγενικούς, ὅπου ἦσαν εἰς τὴν χώραν.Κούρτην μεγάλην ἔποικεν, χαρὲς μεγάλες ἦσαν.453 Καὶ ἀφότου ἐχάρησαν καλὰ ἐκείνην τὴν ἡμέραν,ὁ κατὰ εἷς ἐδιάβηκεν εἰς τὴν κατούνα ὅπου εἶχεν.Ἐπὶ τῆς αὐρίου τὸ πρωὶ ὁ πρίγκιπας ἐδιάβη,στὸν ρῆγαν ἐκατέλαβε νὰ τὸν ἔχῃ συντύχει.Ὁρίζει ὁ ρῆγας κ᾿ ἤλθασιν ὅλοι του οἱ κοντᾶδες·ἐκάθισαν εἰς τὴν βουλήν, ἄρξαν νὰ συντυχαίνουν.Ἐνταῦτα ἤλθασιν ἐκεῖ ἐκεῖνοι οἱ ἀποκρισάροι,ὅπου ἦσαν εἰς τὸν πρίγκιπα διαβόντα εἰς τὸν Μορέανκαὶ ἄρξασιν νὰ λέγουσιν νὰ θέλουν ἀφηγᾶσται,τὸ πῶς ἀπῆλθαν στὸν Μορέαν, στὸν πρίγκιπα Γυλιάμον,μὲ τοῦ ρηγὸς τὸν ὁρισμὸν διὰ τὴν συμπεθερίαν,κ᾿ εἰς τί ἀποκατάστησαν κ᾿ εἰς τί ποσὸν ἠφέραντὸ πρᾶγμα, τὴν ὑπόθεσιν ἐνῷ ἤσασιν σταλμένοι.«Λοιπόν, ἀφῶν ἐπρόσταξεν ὁ βασιλέας τῆς Δόξηςκ᾿ ἦλθεν ὁ πρίγκιπας ἐδῶ εἰς τὸ κράτος τῆς βασιλείας σου,ἐνέμεινεν ἡ ὑπόθεσις ᾿ς ἐσᾶς τοὺς δύο ἀφέντας,νὰ ποιῆτε κ᾿ ἐκπληρώσετε τὸ πρᾶγμα εἰς τέτοιοντρόπον,ὅπου νὰ ἔνι εἰς τιμὴν ἐσᾶς τῶν δύο ἀφέντων,κ᾿ εἰς δόξαν καὶ ἀνάπαψιν ἐσᾶς καὶ τοῦ λαοῦ σας».454 Καὶ ὅσον ἀποπλήρωσαν ἐκεῖνοι οἱ ἀποκρισάροιτὸ ὅσον εἴχασιν νὰ εἰποῦν διὰ τὴν συμπεθερίαν,ἄρχασεν τότε ὁ πρίγκιπας νὰ λέγῃ κι ἀφηγᾶταιτὴν πρᾶξιν γὰν καὶ τὴν ἀρχήν, τὸ πῶς τὸ πρᾶγμαἀρχάστηνκαὶ πῶς ἀπὸ τοῦ ὁρισμοῦ καὶ θέλημα τοῦ ρῆγαἦλθεν ἐκεῖθεν κ᾿ ἤφερεν μὲ αὐτὸν τὴν θυγατήρ του,κ᾿ ἦτον νὰ ποιήσῃ ἕτοιμος τὸ ὅσον ἐπεριστῆσανοἱ ἀποκρισάροι τοῦ ρηγὸς μὲ αὐτὸν εἰς τὸν Μορέαν,στὲς συμφωνίες ὅπου ἔποικαν κ᾿ εἰς ὅλα τὰ κεφάλαια.Κ᾿ ἐνταῦτα ἀποκρίθηκεν ὁ ρῆγας ἀπ᾿ ἀτός του·ὅτι ὅσον λέγει ὁ πρίγκιπας ἀλήθεια οὕτως ἔνι,καὶ θέλει γὰρ κι ὀρέγεται νὰ πληρωθῇ τὸ πρᾶγμα,καθὼς τὸ ἐσυμβίβασαν κι ὡσὰν τὸ ἐπεριεστῆσαν.455 Κι ἀφότου ἐπληρώσασιν κ᾿ εἴπασιν τὰ κεφάλαια,ὥρισαν καὶ ἠφέρασιν ἐκεῖσε τὰ παιδιά τους.Τῆς Ἀνάπολης ὁ ἀρχιερεύς, μητροπολίτης ἔνι,ἐκεῖνος ἀρρεβώνιασεν ἐτότε τὰ παιδία·κι ἀφότου ἀρρεβώνιασεν κ᾿ ἐποίησεν τὸν γάμον,ἐποίησε γὰρ ὁ πρίγκιπας τὸ ὁμάτζιον πρὸς τὸν ρῆγατοῦ νὰ κρατῇ τὸν τόπον του ἀπὸ τὸν ρῆγα Κάρλον.Ἐκδύθη καὶ τὸν τόπον του καὶ τοῦ ρηγὸς τὸν δίδει,κι ὁ ρῆγας ἐρεβέστισεν ἐνταῦτα τὸν υἱόν του,ἐκεῖνον τὸν μισὶρ Λωῒς ἀπὸ τὸ πριγκιπᾶτο·καὶ ἐκεῖνος τὸ ἔστρεψεν πάλε τοῦ πεθεροῦ του,νὰ τὸ κρατῇ, νομεύεται ἕως ὅτου ζῇ εἰς τὸν κόσμον.456 Κι ἀφότου ἐκαταστήσασιν ἐτοῦτα ὅπου σὲ λέγω,ἄργησε ὁ πρίγκιπας ἐκεῖ ἡμέρας δεκαπέντεμετὰ τὸν ρῆγαν Κάρουλον· χαρὲς μεγάλες εἶχαν.Ἐνταῦτα ἦλθαν ἐκ τὸν Μορέαν τοῦ πρίγκιπος μαντᾶτατὸ πῶς ἀπὸ τοῦ βασιλέως ἦλθε εἰς Μονοβασίανὁκάποιος του ἕνας ἀνεψίος καὶ ἤφερεν φουσσᾶτα,Κουμάνους, Τούρκους καὶ Ρωμαίους ἐκ τῆς Νικαίας τὰ μέρη,κ᾿ ἔχουσιν φόβον στὸν Μορέαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ τόπου,τὸν πρίγκιπα παρακαλοῦν νὰ καταλάβῃ ἐκεῖσε.Ἀκούσων ταῦτα ὁ πρίγκιπας, ἀπῆγεν εἰς τὸν ρῆγανκαὶ εἶπεν του λειπομερῶς ἐκεῖνα τὰ μαντᾶτα,κ᾿ ἐζήτησέ του ἀπολογίαν ν᾿ ἀπέλθῃ στὸν Μορέανδιὰ συμμαχίαν καὶ δύναμιν τοῦ τόπου καὶ λαοῦ του·εἰς τὰ κάστρη του νὰ ἀπελθῇ διὰ νὰ τὰ σωταρχίσῃ.Κι ὁ ρῆγας, ὡς τὸ ἤκουσεν, εἶπε ὅτι καλὸν ἦτοννὰ ἀπέλθῃ εἰς τὸν τόπον του διὰ νὰ τὸν συμμαχήσῃ,κι ἀπὸ τοὺς ἀντιδίκους του νὰ τὸν ἔχῃ φυλάξει.Ἐν τούτῳ ἀπῆρε ὁ πρίγκιπας ἀπολογίαν ᾿κ τὸν ρῆγαν·457 σπουδαίως ἐκαβαλλίκεψεν, ἔσωσε εἰς τὸ Βροντῆσι,ηὗρεν νὰ κάτεργα ἕτοιμα, ἐσέβηκεν ἀπέσω,εἰς δύο ἡμέρας ἔσωσεν ἐκεῖσε εἰς τὴν Κλαρέντσακι ἀπέκει ἐκαβαλλίκεψεν κ᾿ ἦλθεν στὴν Ἀνδραβίδαν.Τὸ ἀκούσει το οἱ ἅπαντες τοῦ τόπου τοῦ Μορέως,τὸ πῶς ἦλθεν ὁ πρίγκιπας, ἐχάρησαν μεγάλως·θάρσος ἐπῆραν δυνατὸν ἀπάνω εἰς τοὺς ἐχτρούς τους.458 Καταπαντόθεν ἔστειλεν γραφὲς τῶν κιβιτάνωννὰ ἔχουν μεγάλην φύλαξιν ὅλοι μὲ τὸν λαόν τους,ἐπεὶ κ᾿ ἐκεῖνος ἔρχετον διὰ νὰ τοὺς συμμαχήσῃ,τὰ κάστρη νὰ σωταρχίσουσι καὶ τὸν λαὸν σωρέψουν,νὰ στήκουν καὶ φυλάττουσιν τὸν τόπον καὶ τὲς ἄκρες.459 Καὶ ὅσον ἀναπαύτηκεν κἄν τέσσαρες ἡμέρες,τῶν κεφαλάδων ἔγραψεν καὶ τῶν καβαλλαρίων,κ᾿ ἦλθαν ἐκεῖσε εἰς αὐτὸν κ᾿ εὐθέως καβαλλικεύουν.Ἐπῆρε τους κ᾿ ἐδιάβησαν ἀπὸ τὰ κάστρη ὅλακαὶ ὤρθωσε νὰ ἔχουσιν φύλαξες κατὰ τόπον,ὡς νὰ διαφυλάττωνται ἀπὲ τοὺς ἀντιδίκους.460 Ἐν τούτῳ παύω ἐδῶ μικρὸν νὰ γράφω καὶ νὰ λέγωἀπὸ τὸν πρίγκιπα Μορέως ἐκεῖνον τὸν Γυλιάμονκαὶ θέλω νὰ ἀφηγήσωμαι ἀπὸ τὸν ρῆγαν Κάρλον,τὴν πρᾶξιν ὅπου ἔποικεν, τὸ σπλάχνος ὅπου ἐδεῖξενἐτότε πρὸς τὸν πρίγκιπα ἐκεῖνον τοῦ Μορέως.461 Ὁ ρῆγας ὡς πανφρόνιμος, οὗτος ὁ ρόϊ Κάρλος,ἀπὲ τὸ σπλάχνος τὸ πολύ, τὴν ζέσιν ὅπου εἶχενπρὸς τὸν αὐτοῦ συμπέθερον τὸν πρίγκιπαν Γουλιάμον,κι ὡς ἦτον καὶ παιδευτικὸς τῆς μάχης τῶν φουσσάτων,ἀφότου ἐξέβη ὁ πρίγκιπας κ᾿ ἐμίσσεψεν ἀπ᾿ αὖτον,ἐσκόπησεν, ἐλόγιασεν ὅτι ἀφότου ὁ βασιλέαςἀπέστειλεν εἰς τὸν Μορέαν φουσσᾶτα ἐδικά τουνὰ μάχωνται τὸν πρίγκιπα ποῦ ἔνι συμπέθερός του,τοῦ πρίγκιπα κάμει ἤθελεν χρεία νὰ εἶχεν συμμαχίανἀπὸ φουσσᾶτα καὶ λαὸν τὸν τόπον του φυλάξει.Ἐν τούτῳ ὁρίζει κ᾿ ἔκραξαν ἕναν του καβαλλάρην,ὅπου ἦτον παιδευτικὸς στρατιώτης, εἰς τὰς μάχας·μισὶρ Γγαλερὰν τὸν ἔλεγαν, ντὲ Βρῆ εἶχε τὸ ἐπίκλη.Λέγει του· «Θέλω νὰ ἀπελθῇς ἐκεῖσε εἰς τὸν Μορέανεἰς συμμαχίαν τοῦ πρίγκιπος, ὅπου ἔν᾿ συμπέθερός μου,μὲ ρογατόρους ἑκατὸν ἀπάνω εἰς τὰ φαρία τουςκαὶ διακοσίους ὁμοίως πεζοὺς ὅλοι ἐκλεκτοὶ κ᾿ ἐκεῖνοι,νὰ εἶναι οἱ ἑκατὸν τζαγράτοροι κ᾿ οἱ ἄλλοι σκουταρᾶτοι.Κι ὁρίζω νὰ εἶναι ἐξαμηναῖον ὅλοι τους πληρωμένοι,νὰ εἶσαι ἐσὺ ἀπάνω τους μπάϊλος καὶ καπετάνος·κ᾿ οἰκονομήσου παρευτὺς κ᾿ ὑπάγαινε σπουδαίως.Τὰ πλευτικὰ εἶναι ἕτοιμα ἐκεῖσε εἰς τὸ Βροντῆσι,καὶ σέβα εἰς ταῦτα, ὑπάγαινε σπουδαίως εἰς τὸν Μορέαν,εἰς συμμαχίαν τοῦ πρίγκιπος, πολλὰ μὲ τὸν χαιρέτα,κ᾿ εἰπές του ἀπὸ τὸ μέρος μου, ἂν χρήζῃ πλέον φουσσᾶτα,ἂς ἔχω εἴδησιν μικρὴν κ᾿ εὐθέως νὰ τοῦ ἀποστείλω».Ὁ καβαλλάρης παρευτύς, ὡς φρόνιμος ὅπου ἦτον,οἰκονομήθη ἕτοιμα, ὡς τὸ ὥριζεν ὁ ρῆγας.Ἐξέβη ἀπ᾿ τὴν Ἀνάπολιν, ἦλθεν εἰς τὸ Βροντῆσι·ἐκεῖ ηὗρεν τὰ πλευτικὰ ἕτοιμα ἐσέβη εἰς αὖτα ἀπέσω,κ᾿ εἰς τὴν Κλαρέντσαν ἔσωσεν ἀπέσω εἰς τρεῖς ἡμέρες.Ὁ πρίγκιπας εὑρέθηκεν ἐτότε εἰς τὸ Βληζῆρι.Μισὶρ Γγαλερὰν τοῦ ἀπέστειλεν μαντατοφόρους ἕξι·σιργέντες ἦσαν τέσσαροι κ᾿ οἱ δύο ἦσαν καβαλλάροι,κ᾿ ἐμήνα του λεπτομερῶς τὸ πῶς ἦλθεν ᾿κ τὴν Πούλιανμὲ τοῦ ρηγὸς τὸν ὁρισμόν, μὲ τὸ φουσσᾶτο ὅπου ἔχειεἰς συμμαχίαν τοῦ πρίγκιπος νὰ ποιήσῃ τὸν ὁρισμόν του.Κι ὅταν ἔμαθε ὁ πρίγκιπας τὸ ἔλθημον τοῦ μπάϊλουἐκείνου τοῦ μισὶρ Γκαλερᾶ, ὅπου ἦλθε ἀπὸ τὸν ρῆγανκαὶ ἤφερεν καὶ μετ᾿ αὐτοῦ τὸ ἔκλαμπρον φουσσᾶτο,καβαλλαρίους γὰρ καὶ πεζούς, καθὼς σὲ τὸ ἀφηγοῦμαι,πολλὰ τοῦ ἐφάνη ὀνόστιμον, ἐχάρην το μεγάλως·καὶ διὰ νὰ ποιήσῃ γὰρ τιμὴν τοῦ μπάϊλου διὰ τὸν ρῆγαν,εὐθέως ἐκαβαλλίκεψεν μὲ τὸν λαὸν ὅπου εἶχεν,κι ἀπῆλθε ὁλόρθα πρὸς αὐτὸν ἐκεῖσε εἰς τὴν Κλαρέντζα.Καὶ πάλι ὁ μισὶρ Γγαλεράνς, ὡς φρόνιμος ὅπου ἦτον,τὸ ἀκούσει καὶ μάθει ὅτι ἔρχετον ὁ πρίγκιπας πρὸς αὖτον,εὐθέως ἐκαβαλλίκεψε μετὰ τὴν συντροφίαν του,ἀρματωμένοι εἰς τὰ ἄλογα, πεζοὶ καὶ καβαλλάροι,καὶ ἦλθαν εἰς συναπαντὴν τοῦ πρίγκιπος Γυλιάμουστὸν ποταμὸν τοῦ Ἠλειακοῦ, στὴν Κρίβησκαν τὸ λέγουν.Ἐκεῖ ἐσυναπαντήθησαν ἐχάρησαν ἀλλήλως·ἐκεῖνος ὁ μισὶρ Γγαλερὰνς τὸν πρίγκιπα ἐχαιρέταἐκ τὸ ἰμοιράδι τοῦ ρηγὸς καὶ εἶπεν πρὸς ἐκεῖνον·«Ὁ ρῆγας μὲ ἔστειλεν ἐδῶ, πολλὰ σὲ χαιρετίζει,ἐτοῦτον ὅλον τὸν λαὸν μετὰ μὲ σὲ ἀποστέλνειεἰς συμμαχίαν τοῦ τόπου σου, βοήθειαν διὰ τὴν μάχηνὅπου ἔχεις μὲ τὸν βασιλέαν αὐτόνων τῶν Ρωμαίων.Καὶ πάλι ἂν χρήζῃς πλεότερον, μήνα του νὰ σὲ στείλῃ».Κι ὁ πρίγκιπας ὡς φρόνιμος εὐχαριστᾷ τὸν ρῆγαν,στὴν συμμαχίαν, τὴν ἔστειλεν, ὁμοίως καὶ βοήθειαν.Ἀφότου γὰρ ἀπέσωσαν κ᾿ οἱ δύο εἰς τὴν Κλαρέντζαν,ὥρισεν ὁ πρίγκιπας ἄλογα νὰ ἔχουν εὕρει,τὰ λέγουσιν παρίππια, νὰ δώσουν τῶν ρογατόρωνπρὸς ἕνα γὰρ τοῦ καθενὸς διὰ νὰ τοὺς ἀναπεύουν,τοῦ νὰ βαστοῦν τὰ ροῦχα τους καὶ τὲς ἀρματωσίες τους.Κι ἀφότου οἰκονόμησεν ὁ πρίγκιπας τοὺς Φράγκους,ὅπου ἦλθαν εἰς βοήθειαν του, τοὺς ἔστειλεν ὁ ρῆγας,βουλὴν ἀπῆρεν μ᾿ ἐκεινοὺς ὅπου ἦσαν τῆς βουλῆς του,τὸ ποίαν ὁδὸν νὰ πιάσουσιν κι εἰς ποῖον μέρος νὰἀπέλθουνεἰς τοὺς ἐχτροὺς ὅπου ἔχουσιν, τὸ γένος τῶν Ρωμαίων.Κι ἀφῶν ἐπῆραν τὴν βουλήν, ἐμίσσεψαν ἐνταῦταστὸ παρεπόταμον τοῦ Ἀλφέως, ἐκεῖσε ἀπεσῶσαν·τὰ λέγουσιν στὴν Ἴσοβαν· ἦλθαν οἱ κιβιτάνοιμὲ τὸν λαὸν ὅπου εἴχασιν, ὁμοίως κ᾿ οἱ φλαμουριάροι·διὰ μῆνες δύο ὡρίστησαν νὰ ἔχουν τὸ ψωμί τους,κ᾿ ἐκεῖ βουλὴν ἀπήρασιν τὸ ποῦ νὰ φουσσατέψουν.462 Ἐν τούτῳ ἐσυμβουλεύτησαν νὰ ἀπέλθουν εἰς τὸΝίκλι,εἰς τέτοιον νοῦν γὰρ καὶ σκοπὸν διατὸ ἔνι ἁπλὴς ὁ τόποςδιὰ νὰ ἔχουν τὰ φουσσᾶτα τους ἀνάπαψιν κι ἀππλίκηνκαὶ νὰ πλησιάσουν τῶν Ρωμαίων εἰς τὰ φουσσᾶτα ὅπουἔχουν,πολλάκις νὰ ἠθελήσουσιν νὰ ἔχουν φουσσατέψει·κ᾿ εἰ μὲν ἐλθοῦν εἰς ὄρεξιν τοῦ νὰ ἔχουσιν μαδίσει,ὁ πρίγκιπας ἐλόγιαζεν εἰς τὰ φουσσᾶτα ὅπου ἔχει,κ᾿ εἰς τὴν ἐλπίδα τοῦ Θεοῦ βοήθειαν νὰ τοῦ δώσῃ,ἀπάνω γὰρ εἰς τοὺς Ρωμαίους τὸ νῖκος νὰ τὸ ἐπάρῃ.Κ᾿ εἰ μὲν εὐδόκησε ὁ Χριστὸς νὰ τοῦ ἔδωκεν τὸ νῖκος,πολλὰ ἐλαφρὰ νὰ ἐκέρδισε ὅλον τὸ πριγκιπᾶτο.463 Ἐνταῦτα ἐκαβαλλίκεψαν, ἐχώρισαν τὰ ἀλλάγια,ἐξέβησαν κ᾿ τὴν Ἴσοβαν, ἐσῶσαν τὴν ἑσπέρανἐκεῖσε στὴν Καρύταινα, εἰς τὸ λαμπρὸν τὸ κάστρον.Ὁ ἀφέντης τῆς Καρύταινας ὡς ἔμαθεν ἐνταῦταὅτι ἔρχετον ὁ πρίγκιπας μὲ τὰ φουσσᾶτα ὅπου εἶχεν,ἐκεῖ ἐκ τὸ παρεπόταμον ἀνέβαινεν πρὸς αὖτον.Εὐθέως ἐκαβαλλίκεψεν μετὰ τοὺς ἐδικούς τουκαὶ ἦλθεν εἰς συναπαντὴν τοῦ πρίγκιπα Μορέως.Καὶ πάλε ἀπὸ τὴν Ἄκοβαν ἦλθε ὁ μισὶρ Γατιέρης,ὁ ἀφέντης τοῦ κάστρου ἐκεινοῦ, μὲ τὰ φουσσᾶτα ὅπουεἶχεν·ἐκεῖσε εἰς τὴν Καρύταιναν ἑνώθησαν ἀλλήλως·ἐγνώμιασαν τοῦ καθενὸς τὸ τί φουσσᾶτα εἶχεν,καὶ ηὕρασιν ὅτι εἴχασιν οἱ δύο ἐκεῖνοι φλαμουριάροι,ὁ ἀφέντης τῆς Καρύταινας κ᾿ ἐκεῖνος τῆς Ἀκόβου,ἀνθρώπους εἰς τὰ ἄλογα, καλὰ ἑκατὸν πενῆντα,ὅπου ἦσαν ὅλοι ἐκλεκτοί, στρατιῶτες παιδεμένοι·διακοσίους εἴχασιν πεζούς, ὅλους ἀρματωμένους.464 Κι ἀφότου ἐκατουνέψασιν στὸν κάμπον τῆςΚαρυταίνουἐκεῖ εἰς τὸ παρεπόταμον, στὰ πανώραια λιβάδια,ὥρισεν γὰρ ὁ πρίγκιπας, κράζουν τοὺς κεφαλᾶδες,τὸν ἀφέντην τῆς Καρύταινας κ᾿ ἐκεῖνον τῆς Ἀκόβουὡσαύτως καὶ τοὺς ἕτερους, τοὺς πρώτους τοῦ φουσσάτου.Βουλὴν ἐζήτησε ὁλονῶν τὸ ποῦ τὸν συμβουλεύουννὰ ἀπέλθουν τὰ φουσσᾶτα του ἀπάνω εἰς τοὺς ἐχτρούς του.Ἐνταῦτα πρῶτο ἐλάλησεν ὁ ἀφέντης τῆς Καρυταίνου,καὶ δεύτερον ἀπὸ αὐτοῦ ὁ ἀφέντης τῆς Ἀκόβου,καὶ εἶπαν κ᾿ ἐσυμβούλεψαν νὰ ἀπέλθουν εἰς τὸ Νίκλιοὕτως καθὼς τὸ εἴχασιν συμβουλευτῆ εἰς τὸ πρῶτον.Ὁ ἀφέντης τῆς Καρύταινας λέγει τῶν κεφαλάδων·ὅτι ἔξευρεν κ᾿ ἐγνώριζεν τὴν κεφαλὴν ἐκείνην,ὅπου εἶχεν γὰρ ὁ βασιλέας ἀπάνω εἰς τὸν λαόν του,ὅτι ἦτον ἀλαζονικὸς κ᾿ εἶχεν μεγάλην δόξανκ᾿ ἔπαρσιν στὰ φουσσᾶτα του, τὰ εἶχεν μετ᾿ ἐκεῖνον·«Πολλὰ γουργὸ νὰ ὀρεχτῇ νὰ ἐλθῇ νὰ πολεμήσῃὅπου νὰ τὸν ζητήσωμεν, εἰς κάμπον ἢ εἰς βουνία.Κι ἂν δώσῃ ὁ Θεὸς καὶ τὸ ριζικόν, καὶ προθυμήσῃ εἰςτοῦτο,νὰ πολεμήσωμε ἑνομοῦ καὶ λάβωμεν τὸ νῖκος,ἐπαίρνομε ὅλον τὸν Μορέαν ἐκ τῶν Ρωμαίων τὰςχεῖρας».465 Ἐνταῦτα ἐδιορθώσασιν, ἐχώρισαν τὰ ἀλλάγια,ὠρθῶσαν τὰ φουσσᾶτα τους, πρῶτα τοὺς κουρσατόρους,ἐσέβησαν στὸν Γαρδαλεβόν, τὴν Τσακωνίαν κουρσεύουν,διατὶ ἦσαν ροβολέψοντα μετὰ τὸν βασιλέα·κοῦρσον μεγάλον ἔποικαν, ἀριφνισμὸν οὐκ εἶχεν.Ἡμέρες πέντε ἐκούρσευαν ἐκεῖνα τὰ φουσσᾶτα,καὶ μετὰ ταῦτα ἐστράφησαν ἐκεῖσε εἰς τὸ Νίκλι.466 Κ᾿ ἡ κεφαλὴ τοῦ βασιλέως μὲ τὰ φουσσᾶτα ὅπου εἶχενἦτον στὴν Λακοδαιμονίαν, ποτὲ ἀπ᾿ ἐκεῖ οὐκ ἐξέβη.Κι ἂν μὲ ἐρωτήσῃ ὁκάποιος, διὰ τί τρόπον τὸ ἐποῖκεν;ἐγώ τοῦ ἀποκρένομαι· διατὶ ὁρισμὸν τὸ εἶχεν,τὸν ὥρισεν ὁ βασιλέας ἀτός του ὁ κὺρ Μιχάλης,ἀφότου ἐγίνη ὁ πόλεμος ἐκεῖνος τῆς Πρινίτσας,ποτὲ Ρωμαῖοι μὴ ἐσμίξουσιν εἰς κάμπον νὰ πολεμήσουνμὲ Φράγκους γὰρ εἰς τὸν Μορέαν, διὰ τρόπον τι τοῦκόσμου·κι ἀπέκει τοῦ Μακρυπλαγίου ὁ δεύτερος ἐκεῖνος.Τὸ ὤμοσεν ὁ βασιλεὺς κι οὕτως τὸ ἐπροφωνέθη·εἰς τοῦ Μορέως τὴν περιοχήν, εἰς κάμπον, μὲ κοντάρια,ποτὲ Ρωμαῖοι μὴ ἐσμίξουσιν μὲ Φράγκους νὰ πολεμήσουν,ἐπεὶ ἀφότου ἐκέρδισαν τριακόσιοι μόνοι Φράγκοιτὸν ἀδελφὸν τοῦ βασιλέως, ὅπου εἶχε ἕξι χιλιάδεςλαὸν ἀπάνω εἰς τὰ ἄλογα ἄνευ τὰ πεζικά του.Ἂν ηὗραν ἄλλοι πλειότεροι Φράγκοι Ρωμαίους εἰς τὸν κάμπον,ποτέ του πλεῖον ὁ βασιλέας οὐκ εἶχεν τὸν Μορέαν.Εἰς τὸ βουνὶν τοὺς ὥρισεν νὰ στήκουν οἱ Ρωμαῖοι,τὸν τόπον νὰ φυλάσσουσιν ὅλοι μὲ τὰ δοξάρια·κι ὅταν εὕρουσιν τὸν καιρόν, μὲ μηχανίαν, μὲ τρόπον,καὶ ἔχουν τὴν προτίμησιν, νὰ πολεμοῦν τοὺς Φράγκους.467 Κι ἀφότου ἄκουσε ὁ πρίγκιπας τὸν ὁρισμὸν ἐκεῖνον,κράζει τοὺς κεφαλᾶδες του διὰ νὰ τὸν συμβουλέψουν.Κ᾿ οἱ μὲν ἀπ᾿ αὔτους εἴπασιν, τέτοιαν βουλὴν τοῦ ἐδῶκαν·νὰ ἐπάρῃ τὰ φουσσᾶτα του, νὰ ἀπέλθῃ ὁλόρθα ἐκεῖσε,ὅπου ἦτον τοῦ βασιλέως ἡ κεφαλή, στὴν Λακκοδαιμονίαν,νὰ πολεμήσῃ μετ᾿ αὐτόν, νὰ τὸν καταδικάσῃ.Οἱ δὲ ἄλλοι οἱ φρονιμώτεροι ὅπου ἐξεῦραν τὸν τρόπον,οὐδὲν τὸ ἐστεργήθησαν νὰ τὸ ποιήσουν οὕτως,λέγας· ὅτι τὸ διάστημα ὅπου ἔνι ἀπὸ τὸ Νίκλιμέχρι εἰς τὴν Λακκοδαιμονίαν ἔνι δασώδης τόπος,βουνία καὶ στενολάγγαδα, ὅπερ βολὴ δοξώτωννὰ στήκουν καὶ δοξεύουσιν ἐμᾶς καὶ τ᾿ ἄλογά μας,κ᾿ ἡμεῖς νὰ μὴ δυνώμεθεν ἐβλάψωμεν ἐκείνους.468 Ἐνταῦτα κράζει ὁ πρίγκιπας μισὶρ Γγαλερὰν ἐκεῖνον,τὸν ἀφέντην τῆς Καρύταινας κ᾿ ἐκεῖνον τῆς Ἀκόβου,ὡσαύτως καὶ τοὺς ἕτερους ὅλους τοὺς κεφαλᾶδες·βουλὴν ἐζήτησε νὰ εἰποῦν τὸ πῶς νὰ ἔχουν πράξει.Ἐν τούτῳ εἴπασιν τινὲς νὰ στήκουν εἰς τὸ Νίκλι,νὰ κατακλείσουν τοὺς Ρωμαίους στοῦ Μηζηθρᾶ τὰ μέρηνὰ μὴ ἔχουν πόθεν ἐξεβῆ, τοὺς τόπους νὰ ζημιώνουν·καὶ νὰ κρατοῦν τὰ διάβατα, τὸν τόπον νὰ φυλάττουν,νὰ μὴ περάσῃ ἡ κεφαλὴ τοῦ βασιλέως ἐκείνη,νὰ ποιήσῃ τίποτε ζημίαν εἰς τῶν Σκορτῶν τὰ μέρη,οὔτε στὸ Ἄργος ἀλλὰ δή, οὔτε στὴν Μεσαρέαν·ἐπεὶ ἂν μισσέψουν ἀπ᾿ ἐκεῖ κι ἀφήσουσιν τὸν τόπονἀπόσκεπον κι ἀφύλαχτον, θέλουν ἔλθει οἱ Ρωμαῖοικαὶ δράμει καὶ κουρσεύοντα τοὺς τόπους ἐρημώσουν.469 Στὸ τέλος γὰρ ὁ πρίγκιπας κ᾿ οἱ φρονιμώτεροί τουςοὐδὲ τὸ ἐσυμβιβάστησαν οὕτως νὰ τὸ ποιήσουν,λέγας διὰ τὸν μισὶρ Γγαλερὰν καὶ διὰ τοὺς ρογατόρους,διατὶ οὐκ ηὑρίσκασιν τροφὴν δι᾿ αὐτοὺς καὶ τὰ ἄλογά τους,νὰ εὑρίσκουν, νὰ ἀγοράζουσιν, ὡς τὸ ἔχουν τὰ φουσσᾶτα.470 Ἐν τούτῳ ὁρίζει ὁ πρίγκιπας τὸ Νίκλι νὰ σωταρχίσουνἀπὸ ὅλα γὰρ τὰ πράγματα ὅπου εἶχεν χρεία τὸ κάστρον·τὸν μισὶρ Ντζὰ ντὲ Νιβηλὲτ ἄφηκεν κιβιτᾶνονμὲ ἑκατὸν ἀπάνω εἰς τὰ ἄλογα νὰ στήκουσιν μετ᾿ αὖτονκαὶ τζαγρατόρους ἑκατὸν κ᾿ ἑκατὸν σκουταράτους,δοξαρατόρους τριακοσίους νὰ στήκουσιν μὲ ἐκεῖνοντοῦ νὰ διατρέχουν τοῦ Νικλίου τὰ μέρη καὶ τοὺς κάμπους,καὶ μέχρι εἰς τὴν Βελίγοστην καὶ τοῦ Χελμοῦ τὰ μέρη,νὰ μὴ περάσῃ ἐκ τοὺς Ρωμαίους διὰ κοῦρσον ἢ διὰ μάχην,διὰ νὰ ποιήσουσιν ζημίαν εἰς τῶν Φραγκῶν τοὺς τόπους.Κι ἀφότου ἀπεκατέστησεν ὁ πρίγκιπας Γυλιάμοςτὴν γαρνιζοῦν καὶ φύλαξιν τοῦ μέρους τοῦ Ἀμυκλίου,ἐπῆρεν τὰ φουσσᾶτα του κ᾿ εἰς τὴν Καρύταινα ἦλθενκι ἀπέκει ἀπηλογίασεν ὅλα του τὰ φουσσᾶτα.Ἐδιάβησαν οἱ Καλαματιανοὶ κ᾿ ἐκεῖνοι γὰρ τοῦ Ἄργου,ὁ ἀφέντης γὰρ τῆς Μεσαρέας, ἐκεῖνος τοῦ Ἀκόβου,ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ Σκορτινοί, πεζοὶ καὶ καβαλλάροι·ὁ ἀφέντης τῆς Καρύταινας μετὰ τὴν φαμελίαν τουἐδιάβη μὲ τὸν πρίγκιπα ὁμοῦ μετὰ τὸν μπάϊλον,ἐκεῖνον τὸν μισὶρ Γγαλερὰν ὅπου ἦτον διὰ τὸν ρῆγαν·εἰς τὸν Μορέαν ἐδιέβησαν ὁλόρθα εἰς τὴν Κλαρέντσαν.471 Κι ἀφότου ἀποσώσασιν κ᾿ ἐπιάσασιν κατοῦνες,ὥρισεν γὰρ ὁ πρίγκιπας, κράζουν τὸν λογοθέτην,ἐκεῖνον τὸν μισὶρ Λινὰρτ ὅπου ἦτον ἐκ τὴν Πούλιαν,τὸν ἀφέντην τῆς Καρύταινας καὶ λέγει πρὸς ἐκείνους·«Εἴδατε σπλάχνος καὶ τιμήν, τὴν μ᾿ ἔποικεν ὁ ρῆγαςκ᾿ ἔστειλε τὸν μισὶρ Γγαλερὰν μετὰ τοῦ ρογατόρουεἰς συμμαχίαν, βοήθειαν ὅλου τοῦ πριγκιπάτου.Ἐν τούτῳ λέγω πρὸς ἐσᾶς· Δότε με τὴν βουλήν σαςτὸ τί τιμὴν κ᾿ εὐεργεσίαν νὰ ποιήσωμεν πρὸς αὖτον,ἐπεὶ εἴδατε ὀφθαλμοφανῶς ὅτι διὰ τὸν λαὸν αὐτοῦνονἐδιάβημαν γυρεύοντα τοῦ νὰ ἔχωμεν μαδίσειμὲ τὸν λαὸν τοῦ βασιλέως καὶ μὲ τὴν κεφαλήν του».472 Κι ἀφότου ἐσυμβουλεύτηκεν ὁ πρίγκιπα Γυλιάμοςτὸ τί τιμὴν κ᾿ εὐεργεσίαν νὰ ποιήσῃ πρὸς ἐκεῖνον(διὰ τὴν τιμὴν γὰρ τοῦ ρηγὸς ἐλόγιασέ το πλεῖον),ἐν τούτῳ κράζει πρὸς αὐτὸν μισὶρ Γγαλερὰν ἐκεῖνονκαὶ λέγει του προφαντικὰ ἐνώπιον πάντων ὅλων·«Ἐσὲν ἀπέστειλεν ἐδῶ ὁ ἀφέντης μου ὁ ρῆγαςμὲ τὸν λαὸν ὅπου ἤφερες διὰ συμμαχίαν τοῦ τόπου·τὸ ὅποιον πρᾶγμα ἐδέχτηκα εἰς δόξαν μου μεγάλην,᾿ς εὐεργεσίαν, βοήθειαν ἐμὲν καὶ τοῦ λαοῦ μου.Ἐν τούτῳ θέλω φίλε μου, ἀξιοπαρακαλῶ σε,δι᾿ ἀνταμοιβὴν γὰρ τῆς τιμῆς, τὴν μὲ ἔποικεν ὁ ρῆγας,νὰ παραλάβῃς ἀπὸ ἐμὲν τ᾿ ὀφφίκιον τοῦ μπαλιάτου,νὰ εἶσαι μπάϊλος κύβερνος ὅλου τοῦ πριγκιπάτουἐκ μέρους πρῶτον τοῦ ρηγὸς καὶ δεύτερον ἀπὸ ἐμέναν,νὰ κυβερνᾷς τὸν τόπον μας ὁλοῦ τοῦ πριγκιπάτουεἰς αὔξησίν τε καὶ τιμὴν ἐμᾶς κ᾿ ἐσὲν ὁμοίως».Ἀκούσων ταῦτα ὁ μισὶρ Γγαλερὰνς ἤθελεν πρὸς τὸν νοῦν τουνὰ ποιήσῃ πρὸς τὸν πρίγκιπα ἀπόκρισιν ἐτέτοιαν,τὸ πῶς γὰρ οὐκ ἐδύνετον ἐτοῦτο νὰ ποιήσῃ,σκοπῶντα, λογιζόμενος διὰ νὰ στραφῇ εἰς τὴν Πούλιαν.Καὶ πάλε ἐσκόπησε μικρὸν καὶ εἶπεν πρὸς τὸν νοῦν του·ὅτι ἀφότου ὁ πρίγκιπας τὸν βάνει διὰ τὸν ρῆγαν,διὰ μπάϊλον εἰς τὸν τόπον του, τιμὴ του ἔνι μεγάλη,καὶ λέγει πρὸς τὸν πρίγκιπα. «Στὸν ὁρισμόν σου, ἀφέντη,νὰ ποιήσω ὅσον μὲ λαλεῖς στὴν δύναμίν μου ὅλην».473 Ἐνταῦτα εὐθέως ὁ πρίγκιπας ἐπαίρνει τὸχερόρτι,τὸν μισὶρ Γγαλερᾶν ἐρρεβέστισε διὰ μπάιλον τοῦ πριγκιπάτου,καὶ ἦτον μπάϊλος στὴν ζωὴν τοῦ πρίγκιπα Γυλιάμου.474 Ἐν τούτῳ παύομαι ἐδῶ ἐτοῦτο ὅπουἀφηγοῦμαικαὶ θέλω νὰ σᾶς ἔχω εἰπεῖ περὶ τοῦ ρόϊ Κάρλου.τὸν πόλεμον τὸν ἔποικεν μετὰ τὸν Κουραδῖνον,τὸν ἀνηψίον, σὲ λαλῶ, βασιλέως Φερδερίγουὁμοίως καὶ ἐξάδελφος τοῦ ρόϊ Μαφρὲ ἐκείνου.475 Ἀφότου γὰρ ἐκέρδισεν ὁ μέγας ρόΐ Κάρλοςτῆς Πούλιας καὶ τῆς Σικελίας ἐκεῖνα τὰ ρηγᾶτα,κ᾿ ἐσκότωσεν στὸν πόλεμον τὸν ρόϊ Μαφρόϊ ἐκεῖνον,ἐκράτει τὰ ρηγᾶτα του μὲ ἀνάπαψιν κ᾿ εἰρήνην.Ὁκάποιος μέγας εὐγενὴς ἀπὸ τὴν Ἀλαμάνιαν,τὸν ὠνομάζαν Κουραδήν, ἐνῷ ἦτον ἀνεψίοςτοῦ Φρεδερίγου βασιλέως κ᾿ ἐξάδελφος ὁμοίωςἐκείνου γὰρ τοῦ ρόϊ Μαφρὲ ὅπου σᾶς ἀφηγοῦμαι,ὡς ἤκουσεν καὶ ἔμαθεν καὶ ἐπληροφορέθητὸ πῶς ὁ ρῆγας Κάρουλος μὲ τὰ φουσσᾶτα ὅπου εἶχενεἰς κάμπον ἐπολέμησε μὲ τὸν ἐξάδελφόν του,τὸν ρόϊ Μαφρὲ ἐνίκησεν, τὴν ἀφεντίαν ἀπῆρεν,ὠρέχτη κι ἀναγκάστηκεν ἀπὸ τοὺς ἐδικούς τουνὰ φουσσατέψῃ νὰ ἐλθῇ ἐκεῖσε εἰς τὴν Πούλιαν,νὰ πολεμήσῃ ἑνομοῦ μετὰ τὸν ρόϊ Κάρλον·πολλάκις νὰ τοῦ δώσῃ ὁ Θεός, ἂν λάχῃ νὰ ἐκδικήσῃἐκεῖνον γὰρ τὸν ρόϊ Μαφρὲ ὅπου ἦτο ἐξάδελφός του.Ἐνταῦτα ἐπεριεπάτησεν ὅλην τὴν Ἀλαμάνιαν,ὅλους ἐπαρακάλεσε τοὺς ἀρχηγοὺς κι ἀφέντες,οἵτινες ἀφεντεύασι τότε τὴν Ἀλαμάνιαν,νὰ τοῦ βοηθήσουν καὶ νὰ ἐλθοῦν μετ᾿ αὖτον εἰς τὴνΠούλιαν,νὰ πολεμήσουν ἑνομοῦ μετὰ τὸν ρόϊ Κάρλον,νὰ ἐκδικήσουσιν ὁμοῦ τὸν ρόϊ Μαφρόϊ ἐκεῖνον.Ὅλοι γὰρ τοῦ ἐπισχήθησαν νὰ τοῦ ἔχουσιν βοηθήσει·ἄλλοι λαὸν τοῦ ἐδώκασιν, ἄλλοι μετ᾿ αὖτον ἦλθαν.Ἐσώρεψεν πολὺν λαόν, πεζοὺς καὶ καβαλλάριους,ἐξέβη ἀπὸ τὸν τόπον του ἐκεῖ ἐκ τὴν Ἀλαμάνιανκαὶ ἦλθεν εἰς τὴν Λουμπαρδίαν ποῦ ηὗρε τοὺς Γυμπελίνους,τοὺς τύραννες τῆς Ἐκκλησίας ὅπου εἶναι ἐχτροὶ τοῦΠάπα,ὅλους ἐπαρακάλεσεν καὶ ἤλθασιν μετ᾿ αὖτον,μὲ προθυμίαν καὶ ὄρεξιν μετ᾿ αὖτον νὰ ἀποθάνουν.Τοὺς Ἀλαμάνους εἴχασιν κάλλιον παρὰ τοὺς Φράγκουςτόσα φουσσᾶτα ἐσώρεψεν, ἀριφνισμὸν οὐκ εἶχαν.Κι ἀφότου ἐσυνάχτησαν ὅλα του τὰ φουσσᾶτα,ἐχώρισεν τὰ ἀλλάγια του, χώρια τὰ πεζικά του,ἐξέβη ἀπὸ τὴν Λουμπαρδίαν καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Πούλιαν.Ἐνταῦτα παύομαι ἀπ᾿ ἐδῶ νὰ γράφω καὶ νὰ λέγωπερὶ τοῦ Ἀλαμάνου ἐκεινοῦ, τοῦ ἐξάκουστου στρατιώτου,τοῦ Κουραδίνου, σὲ λαλῶ, ὅπου ἦτον ἀνεψίοςτοῦ Φρεδερίγου βασιλέως, τοῦ ἐχτροῦ τῆς Ἐκκλησίας,καὶ θέλω πάλε νὰ στραφῶ καὶ νὰ σᾶς ἀφηγήσωτὴν πρᾶξιν ὅπου ἔποικεν ὁ μέγας ρόϊ Κάρλος,ὅταν ἤκουσεν κ᾿ ἔμαθεν ἐκεῖνα τὰ μαντᾶταὅτι ἔρχετον ὁ Κουραδὴς διὰ νὰ τὸν πολεμήσῃ.Ὡς ἤκουσεν ὁ ἐξάκουστος ὁ μέγας ρόϊ Κάρλοςτὸ πῶς ἐπεριεσώρευεν ὁ Κουραδὴς ἐκεῖνοςφουσσᾶτα, νὰ ἔλθῃ ἀπάνω του διὰ νὰ τὸν πολεμήσῃ·ὡς ἦτον γὰρ παφρόνιμος στρατιώτης, εἰς τὰ πάντα,οὐδὲν ἐγίνη ἄμελος νὰ τὸν καταφρονήσῃ.Γοργὸν σπουδαίως ἀπέστειλεν ἐκεῖ εἰς τὸν ἀδελφόν του,ὅπου ἦτον ρῆγας τῆς Φραγκίας διὰ νὰ τοῦ ἔχῃ βοηθήσειφουσσᾶτα ἀπὸ τὸν τόπον του, παιδευτικοὺς στρατιῶτες,νὰ τοῦ βοηθήσουν εἰς τὴν χρείαν τῆς μάχης ὅπου εἶχεν.Κι ὁ ρῆγας, ὡς τὸ ἤκουσε, κράζει τὸν ἀδελφόν του,τὸν κόντον ντὲ Ἀρτόϊ, λέγει τον ἐκεῖνα τὰ μαντᾶτακαὶ ὥρισέν τον παρευτὺς νὰ ἐπάρῃ δύο χιλιάδεςκαβαλλαρίους εἰς τὰ ἄλογα ἐκ τὸ ἄνθος τῆς Φραγκίας,νὰ ἀπέλθῃ εἰς τὴν συμμαχίαν ἐκεινοῦ τοῦ ἀδελφοῦ τους,τοῦ ρόϊ Κάρλου τοῦ ἐξάκουστου ἐκεῖσε εἰς τὴν Πούλιαν.Μετὰ ταῦτα ἀπέστειλεν ἐκεῖνος ὁ ρόϊ Κάρλοςἐκεῖσε εἰς τὸν τόπον του ἐνῷ ἦτον ἡ Προβέντσαἑξῆντα κάτεργα ἤλθασιν, καράβια καὶ ταρίδες,ὅπου ἐβασταῖναν τὸν λαὸν ὁμοίως καὶ τὰ ἄλογά τους,τὴν σωταρχίαν καὶ τὴν τροφὴν ἐκείνου τοῦ φουσσάτου.Ἀπαύτου πάλε ὁ ἁγιώτατος ὁ Πάπας γὰρ τῆς Ρώμης,ὡς ἤκουσεν καὶ ἔμαθεν ἐκεῖνα τὰ μαντᾶτα,ὅτι ἔρχετον ὁ Κουραδὴς μὲ πλῆθος γὰρ φουσσάτωνἀπάνω εἰς τῆς Ἐκκλησίας τοὺς τόπους καὶ τὲς χῶρες,τὸν ρῆγαν Κάρλον ἔκραξε καὶ λέγει του· «Υἱέ μου,ἀφότου γὰρ ἐμάθαμεν κ᾿ ἐξεύρομε εἰς ἀλήθειανὅτι ἔρχεται ὁ Κουραδὴς στὴν Ἐκκλησίαν ἀπάνω,ἐγὼ σὲ δίδω ἐξουσίαν νὰ ἐπάρῃς ᾿κ τὸ λογάριντοῦ ἁγίου Πέτρου τοῦ Ἀπόστολου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρώμηςὅσον κελεύεις κι ὀρέγεσαι, ὅλο ἔν᾿ στὸ θέλημά σου·καὶ ρόγεψε φουσσᾶτα σου ὅσα ἠμπορεῖς νὰ εὕρῃςκαὶ φύλαξον τῆς Ἐκκλησίας τὰ δίκαια καὶ τὸν τόπον».Κι ὁ ρῆγας, ὡς παμφρόνιμος, εὐχαριστᾷ τὸν Πάπαν·χαμαὶ τὸν ἐπροσκύνησε κι ὁ Πάπας τοῦ εὐχήθη.Καὶ μετὰ ταῦτα ὁ ἁγιώτατος ὁ Πάπας γὰρ τῆς Ρώμηςὥρισεν καὶ ἐγράψασιν εἰς ὅλα τὰ ρηγᾶτα,ἀπόστειλε γαρδιναρίους καὶ ἀρχιερεῖς, ὡσαύτωςεὐχὴν καὶ παρακάλεσιν, νὰ τοῦ ἔχουσιν βοηθήσειὅλοι, φουσσᾶτα καὶ λαὸν νὰ τοῦ ἔχουν ἀποστείλει,εἰς τοῦ ρηγὸς τοῦ Κάρλου τε τὴν συντροφίαν νὰ ἔλθουν,ὅστις βαστᾷ τὸ φλάμουρον, τῆς Ἐκκλησίας τὸ σκῆπτρον·νὰ τοῦ βοηθήσουν ἑνομοῦ τοῦ νὰ ἔχουσι φυλάξειτοὺς τόπους καὶ τὰ δίκαια τῆς Ἐκκλησίας Ρώμης.Εὐχήν, συμπάθειον νὰ ἔχουσιν ἀπὲ ὅσα ἁμαρτέψανἀφότου ἐγεννήθησαν κ᾿ ἐκείνην τὴν ἡμέραν,ὥσπερ γὰρ νὰ ἀπήλθασιν εἰς τοῦ Χριστοῦ τὸν τάφοννὰ ἐπολεμῆσαν τοὺς ἐχτρούς, τὸ γένος τῶν βαρβάρων.Ὅλοι τοῦ ἀποστείλασιν ἀπὸ ὅλα τὰ ρηγᾶταφουσσᾶτα πλεῖστα καὶ καλά, πεζοὺς κ᾿ εἰς τὰ ἄλογά του.Ὁ ρῆγας πάλε ἀπόστειλεν, αὐτὸς ὁ μέγας Κάρλος,στὸ πριγκιπᾶτο τοῦ Μορέως, στὸν πρίγκιπα Γυλιάμον,παρακαλῶντα φιλικῶς νὰ ἔλθῃ νὰ τοῦ βοηθήσῃμὲ τὸν λαὸν τοῦ τόπου του, μὲ τὰ φουσσᾶτα ὅπου εἶχεν.Κ᾿ ὡς τὸ ἤκουσεν ὁ πρίγκιπας, ἐθλίβην τὸ μαντᾶτο,διατὸ ἐφοβήθην δυνατὰ ὡς διὰ τὸν Κουραδῖνον,διατὸ ἄκουσεν τὴν δύναμιν ὅτι εἶχεν πολλὰ φουσσᾶτα·πολλάκις κ᾿ ἔλθῃ ἀπὸ ἁμαρτίας καὶ ἔλθῃ αὐτοῦ τὸ νῖκος,καὶ χάσῃ ὁ ρῆγας Κάρουλος τὴν ἀφεντίαν τῆς Πούλιας.Ὅμως, τὸ ἀκούσει ὁ πρίγκιπας ἐκεῖνο τὸ μαντᾶτο,ἀπέστειλε εἰς τοῦ βασιλέως τὴν κεφαλὴν ὅπου εἶχενἐκεῖσε γὰρ εἰς τὸν Μορέαν, ὅπου ἦτον γὰρ δικαῖος του.Τρέβαν ἐποίησε μετ᾿ αὐτόν, ἀγάπην διὰ ἕναν χρόνονδιὰ νὰ ἐνεμείνῃ ὁ τόπος του ᾿ς ἀνάπαψιν κ᾿ εἰρήνην.Μετὰ ταῦτα γὰρ ἐδιόρθωσε νὰ ἐπάρῃ μετ᾿ ἐκεῖνοντοὺς πρώτους καὶ καλλιώτερους, τὸ ἄνθος τοῦ Μορέως.Ἐν πρώτοις ἀπῆρεν μετ᾿ αὐτὸν τὸν ἀφέντην τῆς Καρυταίνου·ὁμοίως ἐπῆρε μετ᾿ αὐτὸν τὸν ἀφέντην τῆς Ἀκόβου,τὸν μέγαν τὸν κοντόσταυλον τὸν Τσιαντεροῦν ἐκεῖνον,τὸν μισὲρ Ντζεφρὲ ντὲ Ντουρνᾶ κι ἄλλους καβαλλαρίους,εἰς ἀριθμὸν τετρακοσίων ἀπάνω εἰς τὰ φαριά τους.Οὐδὲν ἐποῖκαν ἄργηταν· ἀπὸ τὸ Δεσποτᾶτοἐπέρασαν κ᾿ ἐδιάβησαν ὁλόρθα στὸ Βροντῆσι·ὅσα ἄλογα τοῦ ἐλείπασιν ηὕρηκαν κι ἀγοράσαν·κ᾿ ἐνταῦτα ἐκαβαλλίκεψαν κι ὡδήγεψαν τοσούτως,
Ποίημα · 1330